Tại Sao Van An Toàn Bị Rò Rỉ Dù Chưa Đạt Áp Suất Cài Đặt?

Van an toàn (Safety Valve) là "chốt chặn cuối cùng" bảo vệ hệ thống khỏi nguy cơ nổ vỡ. Tuy nhiên, một hiện tượng rất phổ biến và gây đau đầu cho người vận hành là: Van cứ bị xì hơi nhẹ (rò rỉ) dù đồng hồ áp suất vẫn chỉ ở mức thấp hơn mức cài đặt (Set pressure).

Ví dụ: Bạn cài đặt van xả ở 10 bar, nhưng mới lên đến 9 bar hoặc 9.5 bar thì đầu phun đã nghe tiếng rít xì xì. Tại sao vậy? Dưới đây là 3 nguyên nhân kỹ thuật chính và cách khắc phục.

Hình ảnh minh họa: Van an toàn bị rò rỉ tại đĩa van.

1. Nguyên nhân phổ biến nhất: Cặn bẩn kẹt tại Seat (Ghế van)

Trong đường ống hơi nóng công nghiệp luôn tồn tại mạt sắt, xỉ hàn hoặc cặn vôi. Chỉ cần một hạt sạn nhỏ xíu mắc kẹt giữa đĩa van (Disc) và ghế van (Seat) sau lần xả trước đó, van sẽ không thể đóng kín hoàn toàn.

• Cách xử lý nhanh (Test Pop):
• Đa số van an toàn hơi nóng (như dòng có tay giật) đều cho phép bạn giật tay để xả van cưỡng bức.
• Khi áp suất đạt khoảng 75-80% mức cài đặt, hãy kéo tay giật dứt khoát để van mở ra trong 1-2 giây, sau đó thả ra nhanh. Dòng hơi tốc độ cao sẽ thổi bay cặn bẩn bám trên seat. Nếu làm 2-3 lần vẫn không hết xì, có thể bề mặt seat đã bị xước (xem mục 3).

2. Lỗi thiết kế: Khoảng chênh áp vận hành quá hẹp (Simmering Effect)

Đây là lỗi kiến thức mà nhiều nhà máy mắc phải. Theo tiêu chuẩn API 520, phải luôn có một khoảng cách an toàn giữa Áp suất vận hành (Operating Pressure) và Áp suất cài đặt (Set Pressure).

Nếu bạn vận hành lò hơi ở 9.8 bar mà cài van an toàn nổ ở 10 bar (chênh lệch chỉ 0.2 bar), van sẽ rơi vào trạng thái "Simmering" (Sôi reo).

• Ở trạng thái này, lực lò xo và lực hơi nước gần như cân bằng. Lực ép của lò xo lên đĩa van yếu đi, khiến hơi bắt đầu len lỏi thoát ra dù van chưa mở hẳn. Điều này làm mòn seat cực nhanh.
• Khuyến cáo kỹ thuật: Áp suất vận hành tối đa chỉ nên bằng 90% áp suất cài đặt của van an toàn.
  (Ví dụ: Nếu muốn chạy lò ở 9 bar, bạn nên cài van an toàn ở mức 10 bar hoặc cao hơn một chút).

3. Bề mặt kín bị tổn thương cơ học

Nếu đã thử xả cặn và kiểm tra áp suất mà van vẫn xì, khả năng cao là bề mặt tiếp xúc (Metal-to-metal seat) đã bị tổn thương:

• Bị ăn mòn do hơi xì lâu ngày (Wiredrawing).
• Trục van bị cong hoặc lò xo bị mỏi, khiến đĩa van đóng không đồng tâm.

Giải pháp: Trường hợp này cần tháo van mang đi rà phẳng (Lapping) lại bề mặt seat trên máy chuyên dụng hoặc thay thế đĩa/seat mới (nếu van của các hãng lớn như Yoshitake có bán phụ tùng rời).

Cảnh báo an toàn quan trọng!

Tuyệt đối KHÔNG được tự ý siết chặt ốc điều chỉnh lò xo để ngăn van xì!

Hành động này sẽ làm tăng áp suất cài đặt (Set pressure) lên mức không xác định. Khi lò hơi gặp sự cố quá áp, van sẽ không chịu mở, dẫn đến nguy cơ nổ lò hơi cực kỳ nguy hiểm. Việc căn chỉnh van an toàn phải được thực hiện trên bàn test có đồng hồ kiểm định.

Nếu hệ thống của bạn đang gặp tình trạng van an toàn rò rỉ liên tục gây thất thoát năng lượng, hãy liên hệ với đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi để được tư vấn phương án thay thế hoặc kiểm định lại đúng chuẩn.